mission watsalya yojana महाराष्ट्र सरकारने महिलांच्या कल्याणासाठी ‘मिशन वात्सल्य’ योजनेची व्याप्ती वाढवून एक अत्यंत कौतुकास्पद निर्णय घेतला आहे. सुरुवातीला केवळ कोविड काळात अनाथ झालेल्या मुलांसाठी मर्यादित असलेली ही योजना आता राज्यातील सर्व विधवा, परित्यक्ता आणि एकल महिलांसाठी लागू करण्यात आली आहे. महिला व बालविकास मंत्री आदिती तटकरे यांनी या योजनेच्या विस्ताराची अधिकृत घोषणा केली असून, यामुळे हजारो महिलांना सरकारी योजनांचा थेट लाभ मिळण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे. समाजाच्या मुख्य प्रवाहापासून दूर गेलेल्या आणि कौटुंबिक संकटात अडकलेल्या महिलांना या माध्यमातून सामाजिक सुरक्षा आणि आर्थिक स्थैर्य देण्याचा प्रयत्न सरकार करत आहे.
विधवा आणि परित्यक्ता महिलांना मिळणार विविध योजनांचे कवच mission watsalya yojana
मिशन वात्सल्य योजनेअंतर्गत केवळ आर्थिक मदतच नाही, तर महिलांच्या सर्वांगीण विकासावर भर दिला जाणार आहे. यामध्ये प्रामुख्याने पतीपासून विभक्त झालेल्या एकल महिला, विधवा आणि ज्यांना कुटुंबाचा कोणताही आधार नाही अशा परित्यक्ता महिलांचा समावेश करण्यात आला आहे. या महिलांना संजय गांधी निराधार योजना, श्रावणबाळ योजना आणि घरकुल योजना यांसारख्या विविध सरकारी उपक्रमांमध्ये प्राधान्य दिले जाईल. जिल्हास्तरावर विशेष समित्यांची स्थापना करून पात्र महिलांची निवड केली जाणार असून, त्यांना आरोग्य, शिक्षण आणि रोजगाराच्या संधी उपलब्ध करून दिल्या जाणार आहेत.
आर्थिक स्वावलंबनासाठी कौशल्य विकास आणि प्रशिक्षणाची जोड
केवळ शासकीय मदत न देता महिलांना स्वतःच्या पायावर उभे करणे, हा मिशन वात्सल्य योजनेचा मुख्य उद्देश आहे. यासाठी महिलांना विविध प्रकारचे कौशल्य विकास प्रशिक्षण दिले जाणार आहे. यामध्ये शिवणकाम, संगणक शिक्षण, ब्युटी पार्लर आणि लघुउद्योगांशी संबंधित अभ्यासक्रमांचा समावेश आहे. प्रशिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर महिलांना स्वतःचा व्यवसाय सुरू करण्यासाठी अण्णासाहेब पाटील आर्थिक विकास महामंडळासारख्या संस्थांमार्फत बिनव्याजी कर्जाची सुविधा देखील उपलब्ध करून दिली जाईल. यामुळे महिला केवळ मदतीवर अवलंबून न राहता आत्मनिर्भर बनू शकतील.
जिल्हास्तरीय समित्यांच्या माध्यमातून पारदर्शक अंमलबजावणी
योजनेचा लाभ खऱ्या गरजूंपर्यंत पोहोचवण्यासाठी जिल्हाधिकाऱ्यांच्या अध्यक्षतेखाली विशेष समित्या काम करणार आहेत. या समित्यांमध्ये महिला व बालविकास विभाग, समाजकल्याण विभाग आणि शिक्षण विभागाच्या अधिकाऱ्यांचा सहभाग असेल. या समित्या लाभार्थी महिलांची ओळख पटवणे, त्यांच्या कागदपत्रांची पडताळणी करणे आणि त्यांना पात्रतेनुसार योग्य योजनेचा लाभ मिळवून देणे ही कामे करतील. यामुळे योजनेच्या अंमलबजावणीत पारदर्शकता राहणार असून, कोणत्याही मध्यस्थाशिवाय महिलांना थेट सरकारी मदत मिळणे सोपे होणार आहे.
आरोग्य सुविधा आणि सामाजिक सुरक्षिततेची हमी
मिशन वात्सल्य योजनेत समाविष्ट असलेल्या महिलांना शासकीय रुग्णालयांमध्ये मोफत किंवा सवलतीच्या दरात आरोग्य सेवा उपलब्ध करून दिल्या जाणार आहेत. तसेच, गंभीर आजारांच्या उपचारांसाठी महात्मा फुले जन आरोग्य योजनेचा लाभ प्राधान्याने दिला जाईल. ज्या महिलांकडे निवाऱ्याची सोय नाही, त्यांना सरकारी निवारा केंद्रांमध्ये किंवा घरकुल योजनेच्या माध्यमातून हक्काचे घर मिळवून दिले जाईल. महिलांना समाजात सन्मानाने जगता यावे आणि त्यांच्या मुलांना दर्जेदार शिक्षण मिळावे, यासाठी सरकारकडून विशेष शिष्यवृत्ती योजनांचीही जोड या मिशनला दिली जाणार आहे.
राज्यातील इतर महत्त्वाच्या घडामोडी आणि योजनांचे अपडेट्स
राज्यात महिला सक्षमीकरणासोबतच इतरही अनेक महत्त्वाचे निर्णय घेतले जात आहेत. कुक्कुटपालन व्यवसायासाठी १० लाख रुपयांपर्यंतचे कर्ज देणारी योजना सुरू झाली असून, शेतात तार कुंपण घालण्यासाठी ९०% अनुदान देण्याचा निर्णय सरकारने घेतला आहे. दरम्यान, सोन्याच्या दरात घसरण झाल्यामुळे ग्राहकांना काहीसा दिलासा मिळाला आहे. दुसरीकडे, ई-पीक पाहणीसाठी २० एप्रिलपर्यंत मुदतवाढ देण्यात आली असून शेतकऱ्यांनी आपल्या पिकांची नोंदणी करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. तसेच, शिक्षक पात्रता परीक्षेची (TET) तारीख जाहीर झाली असून उमेदवारांनी अधिकृत संकेतस्थळावर माहिती तपासून घ्यावी.